ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ/ଯାଜପୁର, ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୩ (କେସିଏନ୍): ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲାରେ ପ୍ରାଚୀନ ପୁଷ୍ପଗିରି ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ପୁନରୁଦ୍ଧାର ସହିତ ଭାରତ ମହାସାଗରୀୟ ସଂସ୍କୃତି ଅଧ୍ୟୟନ ପାଇଁ ଏକ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ କେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବାକୁ ଏକ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦିଆଯାଇଛି। ଓଡ଼ିଶାର ସାମୁଦ୍ରିକ, ସାଂସ୍କୃତିକ ଓ ସଭ୍ୟତାଗତ ସମ୍ପର୍କକୁ ଭାରତ ମହାସାଗରୀୟ ଅଞ୍ଚଳ ସହିତ ବହୁବିଷୟୀ ଗବେଷଣା ମାଧ୍ୟମରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବା ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବିତ କେନ୍ଦ୍ରର ପ୍ରମୁଖ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେବ।
ଯାଜପୁରର ମାନ୍ୟବର ସାଂସଦ ଡ. ରବୀନ୍ଦ୍ର ନାରାୟଣ ବେହେରାଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଏହି ଧାରଣାପତ୍ରରେ ଓଡ଼ିଶା ତଥା ପୂର୍ବ ଭାରତର ସାମୁଦ୍ରିକ ଐତିହ୍ୟ ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ ଓ ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଏସିଆ ସହ ଏହାର ଐତିହାସିକ ସମ୍ପର୍କ ଉପରେ ଗଭୀର ଗବେଷଣା ପାଇଁ ଏକ ଅଗ୍ରଣୀ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଗବେଷଣା ଓ ଶିକ୍ଷା କେନ୍ଦ୍ର ବିକଶିତ କରିବାର ପରିକଳ୍ପନା କରାଯାଇଛି।
ଧାରଣାପତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ, ପ୍ରାଚୀନ କାଳରୁ ଭାରତୀୟ ସଂସ୍କୃତିର ପ୍ରସାରରେ ଭାରତ ମହାସାଗର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମାଧ୍ୟମ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଆସିଛି। ବିଶେଷକରି ପ୍ରାଚୀନ କଳିଙ୍ଗର ସମୁଦ୍ରତଟୀୟ ଅଞ୍ଚଳ ଶ୍ରୀଲଙ୍କା, ମ୍ୟାନମାର, ଥାଇଲାଣ୍ଡ, ମାଲେସିଆ, ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ, କାମ୍ବୋଡିଆ, ଚୀନ ଓ ଜାପାନ ସହ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ସାମୁଦ୍ରିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ସମ୍ପର୍କ ରଖିଥିଲା। ଓଡ଼ିଶା ଓ ପୂର୍ବ ଉପକୂଳର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାଚୀନ ବନ୍ଦର ଓ ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ ସ୍ଥଳୀ ଏହି ଐତିହାସିକ ସମ୍ପର୍କର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରମାଣ ବହନ କରୁଛି।
ପ୍ରସ୍ତାବିତ କେନ୍ଦ୍ରରେ ପୂର୍ବ ଭାରତର ସାମୁଦ୍ରିକ ଐତିହ୍ୟ, ପ୍ରାଚୀନ ବନ୍ଦର, ବାଣିଜ୍ୟିକ ମାର୍ଗ, ଜନସ୍ଥାନାନ୍ତରଣ, ସାଂସ୍କୃତିକ ଆଦାନପ୍ରଦାନ, ଭାଷା, ସାହିତ୍ୟ, ଧର୍ମ, କଳା ଓ ସ୍ଥାପତ୍ୟ ଉପରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଓ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଗବେଷଣା କରାଯିବ। ଏଥିପାଇଁ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱ, ପ୍ରୟୋଗାତ୍ମକ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱ, ଭୂଗୋଳ, ସମୁଦ୍ରବିଜ୍ଞାନ, ଶିଳାଲେଖ ବିଜ୍ଞାନ, ମୁଦ୍ରାବିଜ୍ଞାନ, ଇତିହାସ, ଭାଷା, ସାହିତ୍ୟ, କଳା, ନୃତ୍ୟ ଓ ପରମ୍ପରା ଭଳି ବିଭିନ୍ନ ବିଷୟକୁ ସାମିଲ କରାଯିବ।
ବୌଦ୍ଧଧର୍ମ ଓ କଳିଙ୍ଗ ଯୁଦ୍ଧର ଭୂମିକା ମଧ୍ୟ ଏହି ଗବେଷଣାର ଏକ ପ୍ରମୁଖ କ୍ଷେତ୍ର ହେବ। ଏସିଆ ମହାଦେଶରେ ଶାନ୍ତି, ଅହିଂସା ଓ ଭାରତୀୟ ସାଂସ୍କୃତିକ ଚିନ୍ତାଧାରାର ପ୍ରସାର ସହ ଏହାର ସମ୍ପର୍କ ଉପରେ ଗବେଷଣା କରାଯିବ। ରାଧାନଗର, ଲାଙ୍ଗୁଡ଼ି, ରତ୍ନଗିରି, ଲଳିତଗିରି, ମଣିକପାଟଣା ଓ ଖଳକଟାପାଟଣା ସମେତ ଓଡ଼ିଶାର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ ଓ ପ୍ରାଚୀନ ବୌଦ୍ଧ ସ୍ଥଳୀର ପ୍ରମାଣକୁ ମଧ୍ୟ ଅଧ୍ୟୟନରେ ସାମିଲ କରାଯିବ।
ଭାରତ ମହାସାଗରୀୟ ଅଞ୍ଚଳର ବିଭିନ୍ନ ଦେଶର ଭାଷା, କିମ୍ବଦନ୍ତୀ, ପରମ୍ପରା ଓ ରୀତିନୀତିରେ ପ୍ରତିଫଳିତ ସାଂସ୍କୃତିକ ସମ୍ପର୍କର ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଅଧ୍ୟୟନ କରାଯିବ। ଓଡ଼ିଆ, ବଙ୍ଗଳା, ସଂସ୍କୃତ, ପାଲି, ତାମିଲ, ଆରବୀ, ପାର୍ସୀ, ହିବ୍ରୁ ଓ ଲାଟିନ୍ ଭାଷାରେ ଉପଲବ୍ଧ ଦେଶୀ ଓ ବିଦେଶୀ ଐତିହାସିକ ଉତ୍ସ ସହ ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ, ଶିଳାଲେଖ ଓ ସ୍ଥାପତ୍ୟ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସାମଗ୍ରୀର ଅନୁଧ୍ୟାନ କରାଯିବ।
ପୁଷ୍ପଗିରି ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ପୁନରୁଦ୍ଧାର
ପ୍ରସ୍ତାବର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଅଂଶ ହେଉଛି ପୁଷ୍ପଗିରି ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ପୁନରୁଦ୍ଧାର। ଧାରଣାପତ୍ରରେ ପୁଷ୍ପଗିରିକୁ ପ୍ରାଚୀନ କାଳର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଶିକ୍ଷା ଓ ବୌଦ୍ଧ ଅଧ୍ୟୟନ କେନ୍ଦ୍ର ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି। ଯାଜପୁରର ଲାଙ୍ଗୁଡ଼ି–ରାଧାନଗର–ଉଦୟଗିରି–ରତ୍ନଗିରି ଅଞ୍ଚଳର ଐତିହାସିକ ଶିକ୍ଷା, ବୌଦ୍ଧ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟକୁ ଆଧାର କରି ଏହାର ପୁନରୁଦ୍ଧାର ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତାବ ରହିଛି।
ଏହାକୁ ଏକ ବହୁ-କ୍ୟାମ୍ପସ୍ ଶିକ୍ଷା ଓ ଗବେଷଣା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଭାବେ ବିକଶିତ କରିବା ସହିତ ମାନବୀୟ ବିଜ୍ଞାନ ଓ ସଂସ୍କୃତି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଗବେଷଣା କେନ୍ଦ୍ର ଭାବେ ଗଢ଼ି ତୋଳିବାର ପରିକଳ୍ପନା କରାଯାଇଛି।
ଏଠାରେ ପିଏଚ୍ଡି, ଡିପ୍ଲୋମା ଓ ଉନ୍ନତ ଗବେଷଣା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଆରମ୍ଭ କରିବା ସହିତ ଭାରତ ମହାସାଗରୀୟ ଅଞ୍ଚଳର ବିଭିନ୍ନ ଦେଶରୁ ଗବେଷକ ଓ ବିଦ୍ୱାନମାନଙ୍କୁ ଆକୃଷ୍ଟ କରିବାର ପ୍ରସ୍ତାବ ରହିଛି।
ଏହା ସହିତ ଜାତୀୟ ଜଳପଥ-୫ (NW-5) ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ନଦୀ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ବିକାଶକୁ ଅଞ୍ଚଳର ସାମୁଦ୍ରିକ ଐତିହ୍ୟ, ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଜଳପରିବହନ, ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଓ ଆର୍ଥିକ ବିକାଶ ସହ ଯୋଡ଼ିବାର ପ୍ରସ୍ତାବ ରହିଛି।
ସାତଟି ପ୍ରମୁଖ ଗବେଷଣା କ୍ଷେତ୍ର
ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଭାରତ ମହାସାଗରୀୟ ସଂସ୍କୃତି ଅଧ୍ୟୟନ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ କେନ୍ଦ୍ରରେ ନିମ୍ନଲିଖିତ ସାତଟି ପ୍ରମୁଖ ଗବେଷଣା ବିଭାଗ ରହିବ—
ସାମୁଦ୍ରିକ ଐତିହ୍ୟ ଅଧ୍ୟୟନ
ଦକ୍ଷିଣ ଏସୀୟ ସଂସ୍କୃତି ଅଧ୍ୟୟନ
ଭାଷା, ସାହିତ୍ୟ ଓ ଜାତିଗତ ଅଧ୍ୟୟନ
ବୌଦ୍ଧଧର୍ମ ଓ ଶାନ୍ତି ଅଧ୍ୟୟନ
ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସହଯୋଗ
କୃତ୍ରିମ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା (AI) ଓ ଇମେଜ୍ ପ୍ରୋସେସିଂ
ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱ ଓ ପ୍ରୟୋଗାତ୍ମକ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱ
ମାନବୀୟ ବିଜ୍ଞାନ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ଅଧ୍ୟୟନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହି କେନ୍ଦ୍ରକୁ ଏକ ଅଗ୍ରଣୀ ଗବେଷଣା ସଂସ୍ଥା ଭାବେ ବିକଶିତ କରିବାର ପରିକଳ୍ପନା ରହିଛି। ପାରମ୍ପରିକ ଐତିହାସିକ ଓ ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ ଗବେଷଣା ସହିତ କୃତ୍ରିମ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା ଓ ଇମେଜ୍ ପ୍ରୋସେସିଂ ଭଳି ଆଧୁନିକ ପ୍ରଯୁକ୍ତିର ବ୍ୟବହାର କରି ଐତିହ୍ୟର ଦସ୍ତାବିଜୀକରଣ ଓ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରାଯିବ।
ଏଭଳି ଏକ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ଓଡ଼ିଶାର ସାମୁଦ୍ରିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟକୁ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଶିକ୍ଷା ଓ ଗବେଷଣା ମଞ୍ଚରେ ଅଧିକ ସୁଦୃଢ଼ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କରିବା ସହିତ ଐତିହ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟଟନ, ସାଂସ୍କୃତିକ କୂଟନୀତି, ଗବେଷଣା ସହଯୋଗ ଓ ଆର୍ଥିକ ବିକାଶକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିପାରିବ ବୋଲି ପ୍ରସ୍ତାବରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି।
ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ଓଡ଼ିଶା ଓ ବିଶାଳ ଭାରତ ମହାସାଗରୀୟ ଅଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟରେ ଐତିହାସିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ସମ୍ପର୍କକୁ ଆହୁରି ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ସହିତ ଓଡ଼ିଶାର ଶତାବ୍ଦୀ ପୁରୁଣା ସାମୁଦ୍ରିକ ଓ ସଭ୍ୟତାଗତ ସମ୍ପର୍କର ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଦସ୍ତାବିଜୀକରଣ ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନିକ ମଞ୍ଚ ସୃଷ୍ଟି କରିବ ବୋଲି ଆଶା ପ୍ରକାଶ କରାଯାଇଛି।
ଯାଜପୁରର ମାନ୍ୟବର ସାଂସଦ ଡ. ରବୀନ୍ଦ୍ର ନାରାୟଣ ବେହେରା ପ୍ରାଚୀନ କଳିଙ୍ଗ ଓ ଯାଜପୁର ଅଞ୍ଚଳର ସମୃଦ୍ଧ ସାମୁଦ୍ରିକ ଓ ସଭ୍ୟତାଗତ ଐତିହ୍ୟକୁ ସୁରକ୍ଷା, ଦସ୍ତାବିଜୀକରଣ ଓ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ପ୍ରଦର୍ଶନ ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଗବେଷଣା ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନିକ ପଦକ୍ଷେପର ଆବଶ୍ୟକତା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଛନ୍ତି।
About the Author
