ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ / ଭୁବନେଶ୍ୱର:
ଓଡ଼ିଶାର ଐତିହାସିକ ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ବୌଦ୍ଧ ଐତିହ୍ୟ ପାଇଁ ଏକ ଐତିହାସିକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ରତ୍ନଗିରି, ଲଳିତଗିରି ଓ ଉଦୟଗିରି—ଏହି ତିନିଟି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବୌଦ୍ଧ ତୀର୍ଥସ୍ଥଳକୁ ନେଇ ଗଠିତ ‘ଡାୟମଣ୍ଡ (ଗୋଲ୍ଡେନ୍) ଟ୍ରାଇଆଙ୍ଗଲ୍’କୁ ୟୁନେସ୍କୋ ବିଶ୍ୱ ଐତିହ୍ୟ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଔପଚାରିକ ଭାବେ ସାମିଲ କରାଯାଇଛି। ଏନେଇ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ନୋଟିଫିକେସନ୍ ଜାରି କରାଯାଇଛି।
ଏହି ଐତିହାସିକ ସଫଳତା ପଛରେ ଯାଜପୁର ସାଂସଦ ଡ଼ା. ରବୀନ୍ଦ୍ର ନାରାୟଣ ବେହେରାଙ୍କ ଅବିରତ ଓ ଦୃଢ଼ ପ୍ରୟାସ ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ନିଭାଇଛି। ସେ ସଂସଦ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ସ୍ତରରେ ଏହି ବିଷୟକୁ ନିରନ୍ତର ଉଠାଇ ଆସୁଥିଲେ। କେନ୍ଦ୍ର ସଂସ୍କୃତି ଓ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ଭାରତୀୟ ପୁରାତତ୍ତ୍ୱ ସର୍ବେକ୍ଷଣ (ASI) ର ମହାନିର୍ଦ୍ଦେଶକଙ୍କ ସହିତ ହୋଇଥିବା ଏକ ବିସ୍ତୃତ ଆଲୋଚନା ପରେ, ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଅପେକ୍ଷାରତ ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ଔପଚାରିକ ଭାବେ ମଞ୍ଜୁରି ମିଳିଛି।
ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ୨ ଡିସେମ୍ବର ୨୦୨୪ ରେ ଲୋକସଭାରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର କହିଥିଲେ ଯେ ସେହି ସମୟରେ କୌଣସି ୟୁନେସ୍କୋ ପ୍ରସ୍ତାବ ବିଚାରାଧୀନ ନାହିଁ। ତଥାପି ଡ଼ା. ବେହେରା ହାର ନମାନି, ଓଡ଼ିଶାର ଏହି ପ୍ରାଚୀନ ବୌଦ୍ଧ କେନ୍ଦ୍ରମାନଙ୍କର ବିଶ୍ୱ ଐତିହାସିକ, ପୁରାତତ୍ତ୍ୱିକ ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ନିରନ୍ତର ଭାବେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରୁଥିଲେ।
ନୋଟିଫିକେସନ୍ ଜାରି ହେବା ସହିତ ରତ୍ନଗିରି, ଲଳିତଗିରି ଓ ଉଦୟଗିରି ବୌଦ୍ଧ ସ୍ଥଳଗୁଡ଼ିକ ୟୁନେସ୍କୋ ବିଶ୍ୱ ଐତିହ୍ୟ ନାମାଙ୍କନ ପଥରେ ଔପଚାରିକ ଭାବେ ପ୍ରବେଶ କରିଛି, ଯାହା ଓଡ଼ିଶା ପାଇଁ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ପରିଚୟ ଆଣିବାର ଦ୍ୱାର ଖୋଲିଦେଇଛି।
ଏହି ପଦକ୍ଷେପକୁ ୨୦୨୫ ମସିହାରେ ରତ୍ନଗିରିରେ ASI ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିବା ନୂତନ ଖନନ କାର୍ଯ୍ୟ ଆହୁରି ସୁଦୃଢ଼ କରିଛି। ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁରାତତ୍ତ୍ୱବିଦ୍ ଦେବଳା ମିତ୍ରଙ୍କ ପ୍ରଥମ ଖନନ ପରେ ପ୍ରାୟ ଛଅ ଦଶକ ପରେ ହୋଇଥିବା ଏହି ନୂତନ ଖୋଜଖବରରେ ବିଶାଳ ବୁଦ୍ଧ ମୂର୍ତ୍ତିର ମୁଣ୍ଡ, ପ୍ରାଚୀନ ଗୃହାବଶେଷ, ଶିଳାଲେଖ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଶିଳ୍ପକଳା ଖଣ୍ଡ ମିଳିଥିବା ଜଣାପଡ଼ିଛି, ଯାହା ସ୍ଥଳଗୁଡ଼ିକର ‘Outstanding Universal Value’କୁ ଦୃଢ଼ କରିଛି।
ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଡାୟମଣ୍ଡ ଟ୍ରାଇଆଙ୍ଗଲ୍ ୫ମ ଶତାବ୍ଦୀରୁ ୧୩ମ ଶତାବ୍ଦୀ CE ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଜ୍ରୟାନ ବୌଦ୍ଧଧର୍ମର ଏକ ପ୍ରମୁଖ କେନ୍ଦ୍ର ଭାବେ ପରିଚିତ ଥିଲା ଏବଂ ଏସିଆର ବିଭିନ୍ନ ଦେଶରୁ ସନ୍ୟାସୀ ଓ ପଣ୍ଡିତମାନେ ଏଠାକୁ ଆସୁଥିଲେ। ଉଦୟଗିରିରେ ଏକ ଆଧୁନିକ ସଂଗ୍ରହାଳୟ ମଧ୍ୟ ନିର୍ମାଣାଧୀନ ରହିଛି।
ଏହି ନୋଟିଫିକେସନ୍କୁ ସାଂସ୍କୃତିକ ଇତିହାସବିଦ୍, ପୁରାତତ୍ତ୍ୱ ବିଶେଷଜ୍ଞ ଓ ପର୍ଯ୍ୟଟନ କ୍ଷେତ୍ରର ଅଭିଜ୍ଞମାନେ ଏକ ଐତିହାସିକ ମାଇଲସ୍ଟୋନ୍ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି। ଏହା ଓଡ଼ିଶାର ବୌଦ୍ଧ ପର୍ଯ୍ୟଟନ, ଐତିହ୍ୟ ସଂରକ୍ଷଣ ଓ ବିଶ୍ୱ ମଞ୍ଚରେ ପରିଚୟକୁ ନୂଆ ଦିଗ ଦେବ ବୋଲି ଆଶା ପ୍ରକାଶ କରାଯାଇଛି।
ଏନେଇ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦେଇ ଡ଼ା. ରବୀନ୍ଦ୍ର ନାରାୟଣ ବେହେରା କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଏହି ସ୍ୱୀକୃତି ଦେଶ ପାଇଁ ଗର୍ବର ବିଷୟ। ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରାଚୀନ ବୌଦ୍ଧ ଐତିହ୍ୟକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରିବା କେବଳ ଏକ ଆଞ୍ଚଳିକ ଆକାଂକ୍ଷା ନୁହେଁ, ବରଂ ଏକ ଜାତୀୟ ଓ ବିଶ୍ୱ ଦାୟିତ୍ୱ ବୋଲି ସେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି।
About the Author
